Μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων για την ακρίβεια, λόγω πολέμου

Η κυβέρνηση παρακολουθεί τις εξελίξεις το μέτωπο του πολέμου στη Μέση Ανατολή και εκτιμά τις συνέπειες προκειμένου να ενεργοποιήσει μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά τις επιπτώσεις στην οικονομία, στις τιμές ενέργειας και αγαθών από τις εξελίξεις στον πόλεμο που κλιμακώνεται, χωρίς προς το παρόν ορατότητα για τη διάρκειά του και ετοιμάζεται να λάβει μέτρα.

Αν και τα γεγονότα αντιμετωπίζονται με ψυχραιμία η κυβέρνηση δηλώνει έτοιμη να παρέμβει εάν και όταν χρειαστεί, για τη στήριξη όσων επηρεαστούν, σε πρώτη φάση από τις αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας. Μάλιστα στο Eurogroup της Δευτέρας, θέμα πρώτης γραμμής θα είναι το κόστος της ενέργειας, που άλλωστε υπήρχε στην ατζέντα της διευρυμένης σύνθεσης με τη συμμετοχή της ΕΚΤ. Το θέμα θα συζητηθεί και στο Euro Summit στην 19η Μαρτίου, οπότε είναι πιθανό να δρομολογηθούν έκτακτα μέτρα για τις αναμενόμενες ανατιμήσεις στα καύσιμα και στο ηλεκτρικό ρεύμα.

Όπως είναι γνωστό, λόγω της στρατηγικής σημασίας των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το 20%- 25% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, οποιαδήποτε διαταραχή στη διέλευση επιβαρύνει τις αγορές ενέργειας.

Για τη χώρα μας, ένα ενεργειακό «σοκ» ενδέχεται να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό, να συμπιέσει την αγοραστική δύναμη των πολιτών και να αυξήσει το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα σε κλάδους όπως η βιομηχανία, η αγροτική παραγωγή και οι μεταφορές. Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με το δυσμενές σενάριο του προϋπολογισμού, εάν η τιμή του πετρελαίου υπερβεί επί μακρόν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι:

• Η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωθεί κατά 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο (που προβλέπει αύξηση 1% το 2026), ενώ οι επενδύσεις θα υποχωρήσουν κατά 0,9%.
• Σε πραγματικούς όρους οι εισαγωγές θα μειωθούν λόγω πτώσης της εγχώριας ζήτησης, αλλά σε ονομαστικούς όρους θα αυξηθούν κατά περίπου 7,4%, με το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών να επιδεινώνεται κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.
• Ο πληθωρισμός θα αυξηθεί κατά 4,7%, έναντι 2,2% στο βασικό σενάριο.
• Το πραγματικό ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί στο 1,9% έναντι πρόβλεψης 2,4%, αν και το ονομαστικό ΑΕΠ θα αυξηθεί λόγω πληθωρισμού, οδηγώντας σε βελτίωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου και μείωση του λόγου χρέους κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το βασικό σενάριο.

Πάντως, με βάση τις προβλέψεις, για να μειωθεί η ανάπτυξη στο 1,9%, θα πρέπει οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου να παραμείνουν στα επίπεδα των 100 δολαρίων ανά βαρέλι για έναν χρόνο.

Πιθανή μεγάλη διάρκεια του πολέμου, πιθανόν να προκαλέσει και παράπλευρες επιπτώσεις, όπως στον τουρισμό. Αν και η Ελλάδα θεωρείται ασφαλής προορισμός, οι διεθνείς ταξιδιωτικές ροές συχνά επιβραδύνονται σε περιόδους περιφερειακής έντασης. Η αβεβαιότητα επηρεάζει και τις επενδύσεις, ενώ ήδη καταγράφεται αύξηση στα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυτιλία. Παράλληλα, ανατιμήσεις καταγράφονται στα λιπάσματα, που θα μετακυλήσουν το πρόσθετο κόστος στην αγροτική παραγωγή.

Όπως σημείωσε και ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, από το βήμα της Βουλής, τα συναρμόδια υπουργεία είναι έτοιμα να ενεργοποιήσουν μέτρα προληπτικού χαρακτήρα, αλλά και μέτρα για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Αυτό σημαίνει κατ’ αρχάς ελέγχους από την Ανεξάρτητη Αρχή για την εποπτεία της αγοράς, κυρίως στο πεδίο των καυσίμων ενώ συνεχής θα είναι η εποπτεία και ο έλεγχος αποθεμάτων, όχι μόνο ενεργειακών προϊόντων, αλλά και αγαθών πρώτης ανάγκης. Εάν η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στο επίπεδο των 100 δολαρίων ανά βαρέλι για έναν μήνα, θα ενεργοποιηθούν οι στηρίξεις μέσω των pass.

Πάντως οι σχεδιαζόμενες φοροελαφρύνσεις για το 2027, ύψους 800- 900 εκατ. ευρώ, παραμένουν και μένει να φανεί εάν θα μπορεί να εξασφαλιστεί ένα πρόσθετο «πακέτο» για την αντιμετώπιση παρενεργειών από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή εάν κλιμακωθεί και διαρκέσει μήνες.