Μόλις πέντε εβδομάδες εκπαίδευσης εγκεφάλου μπορεί να προστατεύσουν από την άνοια

Ηλικιωμένοι που συμμετείχαν σε σύντομο πρόγραμμα εκπαίδευσης ταχύτητας επεξεργασίας — ασκήσεις σε υπολογιστή που ενισχύουν την ταχεία αναγνώριση οπτικών πληροφοριών και τη διαχείριση σύνθετων εργασιών υπό χρονική πίεση — εμφάνισαν χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας έως και 20 χρόνια αργότερα. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο Alzheimer’s & Dementia: Translational Research and Clinical Interventions και προέρχονται από τη μακροχρόνια τυχαιοποιημένη μελέτη ACTIVE, χρηματοδοτούμενη από τα NIH.

Στη μελέτη συμμετείχαν 2.802 άτομα (μέση ηλικία 74 ετών), τα οποία τυχαιοποιήθηκαν σε τρεις παρεμβάσεις (μνήμη, συλλογιστική, ταχύτητα επεξεργασίας) ή σε ομάδα ελέγχου. Το αρχικό πρόγραμμα περιλάμβανε έως 10 συνεδρίες σε 5–6 εβδομάδες, ενώ περίπου οι μισοί έλαβαν και συνεδρίες ενίσχυσης στους 11 και 35 μήνες.

Μετά από 20 χρόνια παρακολούθησης (μέσω αρχείων Medicare για το 72% του δείγματος), το 40% όσων ολοκλήρωσαν εκπαίδευση ταχύτητας με ενισχυτικές συνεδρίες διαγνώστηκαν με άνοια, έναντι 49% στην ομάδα ελέγχου — δηλαδή 25% χαμηλότερη επίπτωση. Η εκπαίδευση ταχύτητας ήταν η μόνη παρέμβαση με στατιστικά σημαντικό όφελος. Σε προηγούμενη 10ετή ανάλυση, η ίδια παρέμβαση είχε συσχετιστεί με 29% χαμηλότερη επίπτωση άνοιας, με επιπλέον μείωση κινδύνου για κάθε συνεδρία ενίσχυσης.

Πιθανός μηχανισμός είναι ο προσαρμοστικός χαρακτήρας της εκπαίδευσης: η δυσκολία αυξανόταν ανάλογα με την επίδοση κάθε συμμετέχοντα, ενισχύοντας την έμμεση μάθηση (δεξιότητες/συνήθειες) που βασίζεται σε διαφορετικά εγκεφαλικά συστήματα από εκείνα της ρητής μάθησης (στρατηγικές μνήμης και συλλογισμού). Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ακόμη και μικρή καθυστέρηση στην έναρξη της άνοιας μπορεί να έχει σημαντικό όφελος για τη δημόσια υγεία.

Τα αποτελέσματα υποστηρίζουν την περαιτέρω ανάπτυξη προγραμμάτων γνωστικής εκπαίδευσης που στοχεύουν την οπτική επεξεργασία και τη διαιρεμένη προσοχή, πιθανώς σε συνδυασμό με άλλες στρατηγικές υγιούς γήρανσης (καρδιαγγειακή υγεία, σωματική άσκηση).