Οι άμεσοι και έμμεσοι κίνδυνοι για την ενέργεια από τον πόλεμο στο Ιράν

Μια σειρά από κόκκινες γραμμές παραβιάστηκαν μετά την έναρξη του νέου πολέμου μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν, με την ενέργεια όμως να μην αποτελεί ακόμα μια εξ αυτών.

Η διέλευση στα Στενά του Ορμούζ έχει μειωθεί αισθητά και κυρίως πλοία του Ιράν ή της Κίνας περνούν πλέον από μέσα. Πρόκειται, πάντως, περισσότερο για μια συνειδητή επιλογή των ναυτιλιακών και των πετρελαϊκών, παρά για το αποτέλεσμα συγκεκριμένης δράσης εκ μέρους του Ιράν που θα είχε στόχο την ενέργεια.

Οι Φρουροί της Επανάστασης απηύθυναν το Σάββατο προειδοποίηση δια του ασυρμάτου στα πλοία να μην εισέρχονται στα Στενά, αλλά πέρα από αυτό η Τεχεράνη δεν έχει πράξει μέχρι στιγμής κάτι επί του πεδίου, όπως θα ήταν μια επίθεση σε πλοία ή η ναρκοθέτηση της θαλάσσιας περιοχής.

Αντίστοιχα, απέφυγε να βομβαρδίσει πετρελαϊκούς στόχους στο έδαφος αραβικών κρατών ή ακόμα και του Ισραήλ. Το ίδιο ισχύει και για το ίδιο το Ιράν όπου το πετρέλαιο δεν έγινε στόχος των επιθέσεων από όσο γνωρίζουμε.

Έτσι, τη στιγμή που οι αξιόπιστες ειδήσεις για την εσωτερική πολιτική κατάσταση στο Ιράν είναι λιγοστές μετά το θάνατο του Χαμενεΐ, η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ αποτελεί πιθανή ένδειξη ότι το καθεστώς δεν έχει φτάσει ακόμα σε αδιέξοδο και δεν αντιμετωπίζει υπερβολικές πιέσεις που θα οδηγούσαν στην ανατροπή του.

Κάτι που βεβαίως θα μπορούσε να αλλάξει στα επόμενα 24ωρα, οδηγώντας την Τεχεράνη σε μια σπασμωδική και βίαιη αντίδραση.

Σύμφωνα με την αναλύτρια του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ), Γιούι Τορικάτα, αυτή τη στιγμή μέσα στον Περσικό βρίσκονται συνολικά περί τα 160 εκατ. βαρέλια πετρελαίου σε τάνκερ ή πλωτές εγκαταστάσεις. Η “παγιδευμένη” αυτή ποσότητα αντιστοιχεί σε περίπου δέκα ημέρες του φυσιολογικού εφοδιασμού μέσω της συγκεκριμένης οδού.

Ως έχουν τα πράγματα, η παγκόσμια οικονομία θα στερηθεί για ένα διάστημα ίσως την πλειοψηφία των φορτίων πετρελαίου και LNG που διακινούνται μέσω των Στενών. Παραμένει άγνωστο αν ο ΙΕΑ θα αποφασίσει να αποδεσμευτούν ποσότητες από τα στρατηγικά αποθέματα της κάθε χώρας (ανάμεσά τους και η Ελλάδα), ώστε να αντικατασταθεί η απώλεια και να περιοριστεί η επίδραση στις τιμές. Από την πλευρά του ο Λευκός Οίκος δήλωσε σε πρώτη φάση ότι κάτι τέτοιο δεν είναι απαραίτητο.

Σε μια μικρή άνοδο της παραγωγής αποφάσισε να προβεί πάντως ο ΟΠΕΚ, αν και η διάβρωση στο «μαξιλαράκι» του θα φέρει την ισορροπία παραγωγής-ζήτησης σε πιο οριακό σημείο από ό,τι ίσχυε μέχρι τώρα. Εν ολίγοις, όπως συμβαίνει σε κάθε ενεργειακή κρίση, τα κράτη θα φροντίσουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να διασφαλίσουν τον εφοδιασμό, όμως οι τιμές μοιραία θα σκαρφαλώσουν ψηλότερα.

Κατ΄επέκταση, βρισκόμαστε σε μια διαδικασία τριβής, όπου οι στρατιωτικές αντοχές της κάθε πλευράς θα κρίνουν τη διάρκεια της αντιπαράθεσης και ταυτόχρονα και της ενεργειακής διαταραχής. Αντιλαμβάνεται κανείς ότι ΗΠΑ και Ισραήλ διαθέτουν περιορισμένο χρόνο στη διάθεσή τους, καθώς το ακριβότερο πετρέλαιο θα πλήξει σημαντικά την οικονομία.

Το άσχημο σενάριο για το μέλλον

Κοιτάζοντας σε πιο βαθύ ορίζοντα, η αμερικανική-ισραηλινή επίθεση εμπεριέχει έναν ακόμη κίνδυνο: Τη “Χουθοποίηση” του Ιράν, εφόσον το καθεστώς επιβιώσει έχοντας χάσει μεγάλο μέρος των δυνατοτήτων του.

Δεδομένης της αποτελεσματικότητας των Χούθι της Υεμένης στο να διαταράσσουν τις ναυτιλιακές ροές στην Ερυθρά Θάλασσα, ένα πιο απελπισμένο, ριζοσπαστικό και βίαιο Ιράν θα αποτελούσε απειλή σε μόνιμη βάση για τον Περσικό Κόλπο.

Σε ένα τέτοιο σενάριο η Τεχεράνη θα αξιοποιούσε φθηνές λύσεις χαμηλής τεχνολογίας, γεγονός που θα διευκόλυνε η γεωγραφική εγγύτητα και η τεράστια ακτογραμμή. Το αποτέλεσμα θα ήταν μια διαρκής ανοιχτή πληγή.

Υπάρχει βεβαίως και ο αντίλογος που λέει ότι για όσο παραμένει ακέραια η παραγωγή και οι εξαγωγές πετρελαίου του ίδιου του Ιράν, δεν έχει λόγο να πράξει κάτι τέτοιο. Το κουτί της Πανδώρας θα ανοίξει μόνο αν πληγούν τα ιρανικά πετρέλαια.

Με βάση όλα τα παραπάνω, γίνεται εύκολα αντιληπτό γιατί οι Αμερικανοί προσέχουν προς το παρόν να μην πλήξουν πετρελαϊκούς στόχους.