Ο αριθμός των λέξεων που λένε οι άνθρωποι καθημερινά μειώνεται δραματικά, σύμφωνα με έρευνα

Ένας κόσμος οργανωμένος γύρω από ταμεία αυτοεξυπηρέτησης στα καταστήματα, οδήγηση με GPS, εφαρμογές delivery και οθόνες, μειώνει συνεχώς τις καθημερινές μας συνομιλίες.

Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας νέας μελέτης, σύμφωνα με την οποία ο αριθμός των λέξεων που εκφωνούν οι άνθρωποι κάθε μέρα φαίνεται να μειώνεται σταθερά εδώ και τουλάχιστον 15 χρόνια. Η πτώση, κατά μέσο όρο, υπολογίστηκε στις 338 λέξεις λιγότερες την ημέρα για κάθε χρόνο που περνά. Ακούγεται ασήμαντο, στην πράξη όμως μεταφράζεται σε όλο και λιγότερες μικρές επαφές, λιγότερα «γεια, τι κάνεις;», που συνθέτουν μια ημέρα.

Το εύρημα προέκυψε σχεδόν τυχαία όταν ο Ματίας Μελ, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα και η Βαλέρια Φάιφερ, επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Μιζούρι–Κάνσας Σίτι επιχείρησαν να αναπαράγουν μια γνωστή μελέτη του 2007 σχετικά με το πόσο μιλούν άνδρες και γυναίκες στην καθημερινότητά τους. Κατά την επανεξέταση, αξιοποίησαν την ίδια μεθοδολογία αλλά με πολύ μεγαλύτερο δείγμα, αναφέρει το Earth.com.

Οι ερευνητές κατέληξαν σε έναν μέσο όρο περίπου 12.700 λέξεων την ημέρα. Η αντίστοιχη εκτίμηση της μελέτης του 2007 ήταν 15.900 λέξεις.

Αντί για μια μικρή απόκλιση, έβλεπαν μια διαφορά αρκετών χιλιάδων λέξεων την ημέρα. Μια τέτοια πτώση δεν συμβαίνει λόγω σφάλματος στρογγυλοποίησης.

Μια σταθερή γραμμική πτώση

Η νέα ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα από 22 διαφορετικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν από το 2005 έως το 2019 και περιλάμβαναν περίπου 2.200 ανθρώπους. Δεν επρόκειτο για συμμετέχοντες σε μια μελέτη «ομιλητικότητας», άρα δεν υπήρχε ο κίνδυνος να αλλάξουν υποσυνείδητα τη συμπεριφορά τους. Αντίθετα, τα δεδομένα προέρχονταν από άσχετες μεταξύ τους έρευνες για ζητήματα όπως η υγεία, οι σχέσεις, ο διαλογισμός, η προσαρμογή μετά από διαζύγιο ή η αντιμετώπιση σοβαρών ασθενειών.

Όταν οι ερευνητές συνέκριναν τον αριθμό των λέξεων με το έτος στο οποίο είχε συλλεχθεί κάθε σύνολο δεδομένων, διαπίστωσαν μια σταθερή γραμμική πτώση.

«Κάθε χρόνο, η εκτίμηση των λέξεων που λέγονταν καθημερινά μειωνόταν κατά 338. Έτσι φτάνουμε από περίπου 16.000 το 2005 σε περίπου 12.700 το 2019. Το να λέμε 338 λέξεις λιγότερες κάθε μέρα σημαίνει πάνω από 120.000 λέξεις λιγότερες ετησίως», εξήγησε ο Μελ.

Η πιο εύκολη εξήγηση είναι η τεχνολογία, και πράγματι οι ερευνητές δεν την απορρίπτουν. Ωστόσο, εκτιμούν ότι η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Η μείωση είναι πιο έντονη στους νεότερους ενήλικες, κάτω των 25 ετών, όπου φτάνει περίπου τις 452 λέξεις λιγότερες ανά έτος, έναντι 314 στους μεγαλύτερους. Το γεγονός, όμως, ότι η πτώση εμφανίζεται και στις μεγαλύτερες ηλικίες δείχνει πως δεν πρόκειται μόνο για επίδραση των smartphones ή των social media.

Λιγότερες τυχαίες συνομιλίες

Κατά τους επιστήμονες, η σύγχρονη ζωή έχει περιορίσει πολλές από τις μικρές, τυχαίες συνομιλίες που παλαιότερα ήταν σχεδόν αναπόφευκτες. Η ερώτηση σε έναν άγνωστο για οδηγίες, η σύντομη κουβέντα με τον ταμία, η ανταλλαγή λίγων λέξεων με έναν γείτονα ή με κάποιον υπάλληλο στο κατάστημα είναι στιγμές που συρρικνώνονται όσο περισσότερες καθημερινές διαδικασίες αυτοματοποιούνται. Όταν δεν χρειάζεται να ρωτήσεις, να τηλεφωνήσεις ή να μιλήσεις επειδή όλα γίνονται με ένα μήνυμα ή με μια εφαρμογή, η απώλεια λόγου είναι σταδιακή αλλά διαρκής.

Οι ερευνητές επισημαίνουν πάντως ότι αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα πως οι άνθρωποι επικοινωνούν συνολικά λιγότερο. Είναι πιθανό ο συνολικός αριθμός λέξεων να έχει αυξηθεί, αν συνυπολογιστούν αυτές που πληκτρολογούνται σε μηνύματα.

Όμως η προφορική συνομιλία, υπογραμμίζουν, δεν είναι απλώς ανταλλαγή λέξεων. Περιλαμβάνει τόνο φωνής, παύσεις, αυθορμητισμό, γέλιο, αμηχανία και όλα εκείνα τα στοιχεία που δίνουν υφή στις ανθρώπινες σχέσεις.

Μετά την πανδημία

Τα δεδομένα της μελέτης σταματούν στο 2019, λίγο πριν από την πανδημία, η οποία αναδιαμόρφωσε ακόμη περισσότερο τις κοινωνικές συνήθειες. Οι ερευνητές δεν διαθέτουν στοιχεία για την περίοδο που ακολούθησε, αλλά εκτιμούν ότι η τάση δύσκολα θα έχει αναστραφεί. Αντιθέτως, η μετά-πανδημική εποχή μοιάζει ακόμη πιο προσαρμοσμένη σε έναν τρόπο ζωής με λιγότερη φυσική και λεκτική επαφή.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Perspectives on Psychological Science, δεν περιγράφει μια κοινωνία βυθισμένη στη σιωπή. Καταγράφει όμως την απώλεια εκείνων των μικρών, ανεπίσημων συνομιλιών που έκαναν τους ανθρώπους να αισθάνονται ορατοί, συνδεδεμένοι και μέλη μιας κοινής καθημερινότητας. Και ίσως αυτό να είναι το πιο ανησυχητικό εύρημα.