Υπάρχουν αποτελεσματικές λύσεις για την ημικρανία

Ο Δρ. Μιχαήλ Κ. Βικελής, Νευρολόγος με εξειδίκευση στην ημικρανία και τις κεφαλαλγίες και Επιστημονικός Σύμβουλος του Συλλόγου Ασθενών με Ημικρανία και Κεφαλαλγία Ελλάδος, μας μιλά για την ημικρανία και τις πιο σύγχρονες λύσεις για την θεραπεία της.

Συνέντευξη στον Θάνο Ξυδόπουλο

Κύριε Βικελή, Πώς αναγνωρίζουμε την ημικρανία; 

Η ημικρανία δεν είναι απλώς ένας «δυνατός πονοκέφαλος». Είναι μια νευρολογική πάθηση που προκαλεί επαναλαμβανόμενα επεισόδια πόνου στο κεφάλι. Ο πόνος είναι συχνά στη μία πλευρά του κεφαλιού, αλλά μπορεί να είναι ταυτόχρονα και στις δύο και μπορεί να είναι τόσο έντονος που να δυσκολεύει την εργασία ή τις καθημερινές δραστηριότητες. Πολλοί άνθρωποι νιώθουν ταυτόχρονα ναυτία, μπορεί να κάνουν εμετό ή να τους ενοχλεί έντονα το φως και οι ήχοι. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πριν ξεκινήσει ο πόνος, εμφανίζονται προειδοποιητικά συμπτώματα, όπως φωτεινά στίγματα στην όραση, θολή όραση ή μουδιάσματα στο πρόσωπο και στα χέρια. Αν αυτά τα επεισόδια επαναλαμβάνονται, είναι σημαντικό να αξιολογηθούν από γιατρό.

Ποιο είναι το κοινωνικό και οικονομικό κόστος της ημικρανίας;

Η ημικρανία επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους και αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες απουσίας από την εργασία, ιδιαίτερα σε άτομα νεαρής και μέσης ηλικίας. Όταν κάποιος έχει συχνές κρίσεις, μπορεί να χάνει εργάσιμες ημέρες ή να εργάζεται με μειωμένη απόδοση λόγω πόνου. Αυτό έχει αντίκτυπο όχι μόνο στο προσωπικό του εισόδημα αλλά και στην παραγωγικότητα των επιχειρήσεων και συνολικά στην οικονομία. Επιπλέον, υπάρχουν έξοδα για ιατρικές επισκέψεις, εξετάσεις και φάρμακα. Πέρα όμως από το οικονομικό κόστος, υπάρχει και το κοινωνικό: η ημικρανία επηρεάζει την οικογενειακή ζωή, τις κοινωνικές δραστηριότητες και την ψυχολογία του ατόμου, μειώνοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής.

Εσείς, ως ειδικός στις κεφαλαλγίες, αλλά και ως επιστημονικός σύμβουλος του Συλλόγου Ασθενών με Ημικρανία και Κεφαλαλγία Ελλάδος, τι μπορείτε να μας πείτε για το στίγμα που συνοδεύει την ημικρανία;

Παρόλο που η ημικρανία είναι αναγνωρισμένη ιατρική πάθηση, συχνά υποτιμάται. Πολλοί άνθρωποι ακούν τη φράση «έλα μωρέ, ένας πονοκέφαλος είναι» και αισθάνονται ότι δεν τους παίρνουν στα σοβαρά. Αυτό δημιουργεί στίγμα, δηλαδή μια λανθασμένη κοινωνική αντίληψη που κάνει τον ασθενή να νιώθει ενοχές ή ντροπή για κάτι που δεν ελέγχει. Σε επαγγελματικό περιβάλλον, κάποιοι μπορεί να φοβούνται ότι θα χαρακτηριστούν υπερβολικοί ή μη παραγωγικοί. Το στίγμα αυτό μπορεί να καθυστερήσει την αναζήτηση ιατρικής βοήθειας και να επιβαρύνει την ψυχική υγεία. Η σωστή ενημέρωση βοηθά να κατανοήσουμε ότι η ημικρανία είναι πραγματική και συχνά πολύ επιβαρυντική.

Κύριε Βικελή, πώς αντιμετωπίζονται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο οι κρίσεις ημικρανίας; 

Κάθε άνθρωπος με ημικρανία πρέπει να έχει στη διάθεση ένα αποτελεσματικό παυσίπονο. Ένα λάθος που συχνά γίνεται, είναι να χρησιμοποιούνται απλά παυσίπονα, χωρίς συνταγή ιατρού, μόνο και μόνο γιατί «το έδειξε η τηλεόραση» ή «το είπε κάποιος φίλος», χωρίς όμως να δίνουν ένα πραγματικά ικανοποιητικό αποτέλεσμα. Για όσους λοιπόν αναρωτιούνται, «Πως περνάει η ημικρανία», θα πρέπει να πούμε πως τα στοχευμένα αντι-ημικρανικά παυσίπονα στοχεύουν στο να σταματήσει πλήρως ο πόνος, όσο το δυνατόν πιο γρήγορα και να μειωθούν ή να σταματήσουν και όλα τα συνοδά συμπτώματα. Συνήθως χρησιμοποιούνται φάρμακα που ανήκον σε μια ομάδα που ονομάζεται τριπτάνες, με γενικά καλό αποτέλεσμα. Ένα καινοτόμο όσον αφορά τη σύνθεση του σκεύασμα για την θεραπεία των κρίσεων, που κυκλοφορεί εδώ πολλά χρόνια στις ΗΠΑ αλλά μόλις πέρυσι ήρθε στην χώρα μας, συνδυάζει δύο εξαιρετικές δραστικές ουσίες την σουματριπτάνη και την ναπροξένη. Ο συνδυασμός αυτός βοηθά τόσο στη μείωση του πόνου όσο και στη διατήρηση του αποτελέσματος για περισσότερες ώρες. Είναι σημαντικό, όπως κάθε παυσίπονο για την ημικρανία, και το φάρμακο να λαμβάνεται όσο το δυνατόν νωρίτερα, με την έναρξη των συμπτωμάτων, και πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος γιατρού.

Πότε χρειάζεται προληπτική θεραπεία και τι επιλογές υπάρχουν; 

Όταν οι κρίσεις είναι συχνές (για παράδειγμα τέσσερις ή περισσότερες ημέρες τον μήνα), πολύ έντονες ή επηρεάζουν σοβαρά την καθημερινότητα, ο γιατρός μπορεί να προτείνει προληπτική θεραπεία. Η προληπτική αγωγή λαμβάνεται σε τακτική βάση και στόχος της είναι να μειώσει τη συχνότητα, τη διάρκεια και την ένταση των κρίσεων. Σήμερα υπάρχουν σύγχρονες θεραπείες για την ημικρανία, οι οποίες στοχεύουν έναν βασικό μηχανισμό της νόσου, μια ουσία στον οργανισμό που λέγεται CGRP και σχετίζεται με την εμφάνιση του πόνου. Σε αυτές ανήκουν δύο βασικές κατηγορίες: τα μονοκλωνικά αντισώματα και ένα καινοτόμο φάρμακο το atogepant, που πρόσφατα κυκλοφόρησε στη χώρα μας και σε πολύ λίγο θα συνταγογραφείται, μετά από διαδικασία έγκρισης, και από τον ΕΟΠΥΥ.

Τα μονοκλωνικά αντισώματα για την ημικρανία είναι ειδικά φάρμακα που γίνονται συνήθως με ένεση μία φορά τον μήνα ή κάθε λίγους μήνες και «μπλοκάρουν» τη δράση του CGRP, ώστε να μειώνονται οι κρίσεις ημικρανίας πριν καν ξεκινήσουν. Από την άλλη, το atogepant δρα με παρόμοιο τρόπο αλλά είναι χάπι που λαμβάνεται καθημερινά από το στόμα, κάτι που πολλοί ασθενείς βρίσκουν πιο εύκολο και πρακτικό. Και οι δύο επιλογές έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές στη μείωση της συχνότητας των πονοκεφάλων και συχνά έχουν λιγότερες παρενέργειες σε σχέση με παλαιότερα προληπτικά φάρμακα. Ένα ακόμη σημαντικό πλεονέκτημα είναι ότι δεν επηρεάζουν τα αγγεία με τρόπο που να προκαλεί αγγειοσύσπαση, επομένως μπορεί να είναι κατάλληλα και για άτομα που έχουν καρδιολογικούς παράγοντες κινδύνου, πάντα όμως μετά από συμβουλή γιατρού. Η επιλογή ανάμεσα σε ένεση ή χάπι εξαρτάται από τον κάθε ασθενή: κάποιοι προτιμούν τη σιγουριά μιας ένεσης τον μήνα, ενώ άλλοι την ευκολία ενός χαπιού κάθε μέρα. Σε κάθε περίπτωση, οι νέες αυτές θεραπείες έχουν αλλάξει σημαντικά τον τρόπο που αντιμετωπίζεται η ημικρανία, γιατί είναι πιο στοχευμένες και βοηθούν πολλούς ανθρώπους να έχουν λιγότερες κρίσεις και καλύτερη ποιότητα ζωής.