Σύνταξη – επιμέλεια: Στέλιος Βασιλούδης
Πρόσφατα, αυτός ήταν ο τίτλος στην κορυφή ενός άρθρου σχετικά με μια πρόσφατη μελέτη σε ενήλικες τρίτης ηλικίας στις ΗΠΑ. Διαπίστωσε ότι περίπου το 13% των περιπτώσεων άνοιας μπορεί να έχουν τις ρίζες τους στην αϋπνία και ότι ο κακός ύπνος μπορεί να είναι εξίσου σημαντικός παράγοντας κινδύνου άνοιας με την απώλεια ακοής και την υπέρταση.
Ωστόσο, άλλες μελέτες καταλήγουν σε διαφορετικά συμπεράσματα. Για παράδειγμα, μια μεγάλη ανάλυση από την Κοινοπραξία Ύπνου και Άνοιας, στην οποία παρακολουθήθηκαν 4.600 ενήλικες στις ΗΠΑ για έως και 19 χρόνια, διαπίστωσε ότι ο χρόνος που αφιερώνεται σε διαφορετικά στάδια ύπνου – ελαφρύς, βαρύς, REM και NREM – δεν μπορούσε να προβλέψει με ακρίβεια ποιος θα εμφάνιζε άνοια στη συνέχεια.
Ο ύπνος είναι σίγουρα σημαντικός, αν σκεφτούμε πόσο άσχημα αισθανόμαστε μετά από έναν κακό ύπνο. Επηρεάζει την εργασία μας, τις σχέσεις μας, το ανοσοποιητικό μας – ακόμη και την όρεξή μας. Μια ερευνήτρια ύπνου λέει ότι μπορεί να καταλάβει ποιοι από τους συναδέλφους της είχαν μια κακή νύχτα από το πώς γεμίζουν τα πιάτα της καντίνας με «μπεζ» τρόφιμα – μαλακούς, τραγανούς ή αλμυρούς υδατάνθρακες και επεξεργασμένα τρόφιμα όπως μπισκότα και πατατάκια. Χρειαζόμαστε καλό ύπνο. Τότε είναι που ο εγκέφαλος κάνει τις απαραίτητες εργασίες, όπως η απαλλαγή από τις τοξικές πρωτεΐνες που αποτελούν χαρακτηριστικά γνωρίσματα της νόσου Αλτσχάιμερ.
Η Christine Walsh είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια νευρολογίας στο Κέντρο Μνήμης και Γήρανσης του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο και διευθύνει ένα ερευνητικό πρόγραμμα ύπνου. Λέει ότι μπορεί να μην είναι ο ίδιος ο κακός ύπνος που επηρεάζει τον εγκέφαλό μας, αλλά συγκεκριμένες διαταραχές ύπνου.
Η άπνοια ύπνου είναι μια συχνή πάθηση. Η συχνότητα εμφάνισής της αυξάνεται μετά την ηλικία των 50 ετών. Η αναπνοή σταματά επανειλημμένα ή γίνεται ρηχή κατά τη διάρκεια του ύπνου και επανεκκινεί δευτερόλεπτα αργότερα. Κάθε φορά, ο εγκέφαλος πρέπει να ξυπνήσει για λίγο για να επανεκκινήσει την αναπνοή, κάτι που διαταράσσει τον βαθύ ύπνο και τον ύπνο REM, επηρεάζοντας τους μεγάλους, αναζωογονητικούς κύκλους ύπνου. Η άπνοια ύπνου επηρεάζει και την καρδιά – και ό,τι είναι κακό για την καρδιά είναι κακό και για τον εγκέφαλο. Προκαλεί πτώση του οξυγόνου στο αίμα και απότομες αυξήσεις στο διοξείδιο του άνθρακα εκατοντάδες φορές τη νύχτα. Το σώμα αντιδρά με εκρήξεις αδρεναλίνης, οι οποίες αυξάνουν την αρτηριακή πίεση και τον καρδιακό ρυθμό και – με την πάροδο του χρόνου – μπορούν να οδηγήσουν σε διαρκή υψηλή αρτηριακή πίεση.
Η διαταραχή αυξάνει επίσης τους δείκτες φλεγμονής στο σώμα και το οξειδωτικό στρες. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ενδοθηλιακή βλάβη – βλάβη στην επένδυση των αιμοφόρων αγγείων που ενδεχομένως να οδηγήσει σε προδιάθεση για θρομβώσεις. Η άπνοια ύπνου σχετίζεται επίσης έντονα με αρρυθμίες – ακανόνιστους καρδιακούς παλμούς – ειδικά με κολπική μαρμαρυγή, η οποία έχει αποδεδειγμένη σχέση με την άνοια. Ο ανεπαρκής ύπνος μπορεί επίσης να μας προδιαθέσει για αντίσταση στην ινσουλίνη και διαβήτη, που επηρεάζουν επίσης την καρδιά.
Η άλλη – πολύ πιο σπάνια – διαταραχή ύπνου που μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο είναι η διαταραχή συμπεριφοράς ύπνου REM, η οποία κάνει τους πάσχοντες να αναπαριστούν όνειρα κατά τη διάρκεια του ύπνου. Η ύπαρξη αυτής της πάθησης αποτελεί πρώιμο σημάδι ότι έχουν ξεκινήσει οι ανώμαλες πρωτεϊνικές διεργασίες που προκαλούν τη νόσο Πάρκινσον και την άνοια με σωμάτια Lewy. «Έχουμε στον εγκέφαλο νευρώνες που προάγουν τον ύπνο και την αφύπνιση», λέει η Walsh. Σε ασθενείς με Αλτσχάιμερ, αυτοί που προάγουν την αφύπνιση συχνά καταστρέφονται νωρίς στην ασθένεια – γι’ αυτό και ο πολύς ύπνος κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να είναι σημάδι της νοσου. Οι νευρώνες που προάγουν τον ύπνο είναι πιο πιθανό να υποστούν βλάβη σε άλλες νευροεκφυλιστικές ασθένειες. «Οι συσκευές παρακολούθησης ύπνου είναι χρήσιμες επειδή έχουν εστιάσει την προσοχή μας στον ύπνο και τη σημασία του», λέει η Walsh.
Η κατανόηση όμως των δεδομένων από τις μελέτες ύπνου είναι σημαντική, καθώς τα περιληπτικά αποτελέσματα μπορούν να κάνουν την κατάσταση της άνοιας να ακούγεται πιο τρομακτική. Για παράδειγμα, μια μελέτη διαπίστωσε 40% αυξημένο κίνδυνο άνοιας εάν πάσχει κανείς από αϋπνία. Αυτό ακούγεται τρομακτικό, μέχρι να αναλύσει κανείς τους αριθμούς και να εστιάσει στη λέξη «αυξημένος». Ερευνητές που παρακολούθησαν 2.750 ενήλικες τρίτης ηλικίας για πέντε χρόνια διαπίστωσαν ότι το 10% όσων απολάμβαναν καλό ύπνο ανέπτυξαν γνωστικά προβληματα σε αντίθεση με 14% αυτων που παρουσίαζαν προβλήματα ύπνου. Η διαφορά δεν είναι και τόσο σημαντική.
Η φυσιολόγος ύπνου Stephanie Romiszewski είναι η ιδρύτρια της Κλινικής Sleepyhead στο Ηνωμένο Βασίλειο και συγγραφέας του βιβλίου με τίτλο Think Less, Sleep More: From Panic and Perfectionism to Stress‑Free Sleep. Περιγράφει τον ύπνο ως «προσωπικό» και λέει ότι δεν πρέπει να ανησυχούμε για το πόσο κοιμούνται οι άλλοι άνθρωποι, καθώς οι ανάγκες ύπνου του καθενός είναι διαφορετικές και αλλάζουν κατά τη διάρκεια της ζωής. Η Romiszewski πιστεύει ότι ο καλός ύπνος ξεκινά το πρωί με τον κιρκάδιο ρυθμό μας, το φυσικό 24ωρο ρολόι του σώματος που έχει σημαντικούς δεσμούς με την υγεία του εγκεφάλου.
Μια μελέτη απεικόνισης εγκεφάλου του 2024 σε περισσότερα από 57.000 άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω διαπίστωσε ότι τα κιρκάδια πρότυπα ανάπαυσης που περιλαμβάνουν χαμηλότερη δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της ημέρας και περισσότερη νυχτερινή δραστηριότητα συσχετίστηκαν με υψηλότερο κίνδυνο άνοιας με την πάροδο του χρόνου.
Γι’ αυτό, «σηκωθείτε νωρίς και αρχίστε τις δραστηριότητες σας», λέει η Romiszewski. «Μην ξαπλώνετε στο κρεβάτι. Ανοίξτε τις κουρτίνες και πάρτε όσο το δυνατόν περισσότερο φυσικό φως, όσο το δυνατόν νωρίτερα μέσα στην ημέρα. Αν δεν έχετε κοιμηθεί καλά, το να ξυπνήσετε και να κάνετε μια βόλτα νωρίς το φως της ημέρας όχι μόνο θα ξυπνήσει τον οργανισμό σας, αλλά θα σας κάνει να νιώσετε και καλύτερα».
«Σταμάτα να λες στον εαυτό σου ότι δεν θα λειτουργήσεις καλα επειδή κοιμήθηκες άσχημα», προτρέπει η Romiszewski. «Απλα συνέχισε τη μέρα σου. Επίσης, μην πας για ύπνο νωρίς το επόμενο βράδυ προκειμένου να αναπληρώσεις τον χαμένο ύπνο. Πήγαινε για ύπνο όταν νιώθεις νύστα». Η ίδια δεν υποστηρίζει τις τελετουργίες πριν τον ύπνο. Καθησυχαστικά, προσθέτει ότι η πραγματική στέρηση ύπνου είναι δύσκολο να επιτευχθεί.
Πηγή: South China Morning Post
Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε εδώ!
Με το WordPress Automatic Plugin από την codecanyon
Πλέον στην ιστοσελίδα μας δημοσιεύονται αυτόματα άρθρα μέσω «RSS feeds».
Από όποια σελίδα μας τα προσφέρει!
Δεν φέρουμε καμιά απολύτως ευθύνη για το περιεχόμενο.
Αν πιστεύεται πως αυτό το άρθρο πρέπει να διαγραφεί μην διστάσετε να μας βρείτε στα social media.
