Στην Κύπρο ο Γκουτέρες για να «ξεκλειδώσει» το Κυπριακό – Τι φέρνει μαζί του

Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη χρονική συγκυρία για το Κυπριακό, ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες φτάνει απόψε στην Κύπρο, επιχειρώντας να ανοίξει ξανά τον δρόμο του διαλόγου για την επίλυσή του.

Η τριήμερη επίσκεψή του, από τις 27 έως τις 29 Ιουλίου, πραγματοποιείται λίγους μήνες πριν την ολοκλήρωση της θητείας του και εκλαμβάνεται ως μία από τις τελευταίες μεγάλες παρεμβάσεις του για την αντιμετώπιση του πολυετούς αδιεξόδου στο κυπριακό ζήτημα.

Οι προσδοκίες για άμεση πρόοδο παραμένουν, ωστόσο, περιορισμένες. Η διπλωματική εικόνα δεν δείχνει μέχρι στιγμής κάποια ουσιαστική μετατόπιση στις θέσεις των εμπλεκόμενων πλευρών, ενώ οι εξελίξεις στις ευρωτουρκικές σχέσεις και στη διεθνή γεωπολιτική σκηνή δεν έχουν δημιουργήσει ένα ξεκάθαρο παράθυρο συμφωνίας.

Παρά τις δυσκολίες, θεωρείται απίθανο ο επικεφαλής του ΟΗΕ να περιοριστεί σε μια ακόμη έκκληση για αποκλιμάκωση και σε μια δήλωση ανησυχίας για τη διατήρηση του αδιεξόδου. Η παρουσία του δείχνει ότι η διεθνής κοινότητα επιχειρεί να διερευνήσει αν υπάρχει ακόμη περιθώριο επανεκκίνησης της διαδικασίας.

Η στρατηγική του ΟΗΕ και το «Guterres plus»

Το βασικό ερώτημα που συνοδεύει την επίσκεψη είναι τι ακριβώς φέρνει μαζί του ο Αντόνιο Γκουτέρες και ποια εργαλεία διαθέτει για να ξεπεραστούν οι διαφωνίες.

Σύμφωνα με διπλωματικές εκτιμήσεις στην Κύπρο, τις οποίες επικαλείται η Καθημερινή Κύπρου, η προσέγγιση του ΟΗΕ στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: Διατήρηση του υφιστάμενου πλαισίου λύσης, με στόχο να παραμείνει η συζήτηση εντός των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας και να αποτραπεί η μετατόπιση προς τη λύση δύο κρατών. Επικαιροποίηση του πλαισίου Γκουτέρες, δηλαδή των έξι σημείων που παρουσιάστηκαν στις συνομιλίες του Κραν Μοντανά, ώστε να προσαρμοστούν στα σημερινά δεδομένα και να λειτουργήσουν ως βάση για νέα διαπραγμάτευση. Άσκηση πολιτικής πίεσης προς τις δύο πλευρές, προκειμένου να υπάρξουν σαφείς δεσμεύσεις και συγκεκριμένα βήματα για την επανέναρξη των συνομιλιών.

Το ειδικό βάρος της αποστολής αποτυπώνεται και στη σύνθεση της αντιπροσωπείας που συνοδεύει τον Γενικό Γραμματέα. Μαζί του ταξιδεύουν η Αναπληρώτρια Γενική Γραμματέας για Πολιτικές Υποθέσεις Ρόζμαρι Ντι Κάρλο και ο Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας για Ειρηνευτικές Επιχειρήσεις Ζαν Πιερ Λακρουά.

Διεθνείς αναλύσεις συνδέουν την κινητικότητα γύρω από το Κυπριακό με τις προσπάθειες της Ευρώπης να σταθεροποιήσει την περιοχή και να διαχειριστεί τη σχέση της με την Άγκυρα.

Στη Γερμανία, η ανάλυση της Deutsche Welle εστιάζει στη σύνδεση του Κυπριακού με τις ευρωτουρκικές σχέσεις, σημειώνοντας ότι το ζήτημα αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου διπλωματικού παζαριού, στο οποίο περιλαμβάνονται ζητήματα όπως η Τελωνειακή Ένωση και η απελευθέρωση θεωρήσεων εισόδου για Τούρκους πολίτες.

Γαλλικές αναλύσεις βλέπουν την παρέμβαση του ΟΗΕ ως προσπάθεια να αποτραπεί η περαιτέρω παγίωση της διχοτόμησης και η μετατροπή της σημερινής κατάστασης σε μόνιμη πραγματικότητα.

Από αμερικανικής πλευράς, το Κυπριακό εξακολουθεί να θεωρείται παράγοντας που επηρεάζει τη συνοχή της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, με τους αναλυτές ωστόσο να επισημαίνουν ότι η Άγκυρα παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας δυσκολίας λόγω της επιμονής της στη λύση δύο κρατών.

Η στάση Τουρκίας και οι ανησυχίες της Αθήνας

Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν την επίσκεψη Γκουτέρες υπό διαφορετικό πρίσμα, υποστηρίζοντας ότι η διαδικασία θα πρέπει να βασιστεί στις «νέες πραγματικότητες» στο νησί.

Η Άγκυρα επιμένει στη θέση περί «κυρίαρχης ισότητας» των Τουρκοκυπρίων και απορρίπτει την επιστροφή σε ένα πλαίσιο που δεν λαμβάνει υπόψη τη δική της πρόταση για δύο χωριστές οντότητες.

Στην Αθήνα και τη Λευκωσία, πάντως, παρακολουθούν με προσοχή την πρωτοβουλία του ΟΗΕ, με βασική ανησυχία να αποτελεί το ενδεχόμενο άσκησης υπερβολικής πίεσης για επίτευξη αποτελέσματος μέσω μιας ενδιάμεσης πρότασης.

Το μεγάλο στοίχημα για τον Αντόνιο Γκουτέρες είναι αν η νέα αυτή προσπάθεια μπορεί να ξεπεράσει τις παγιωμένες διαφωνίες και να οδηγήσει σε έναν νέο κύκλο ουσιαστικών συνομιλιών ή αν θα προστεθεί στις προηγούμενες αποτυχημένες προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού.

Διαβάστε επίσης