Για περισσότερα από 150 χρόνια, ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) αποτελεί το βασικό εργαλείο για την αξιολόγηση του σωματικού βάρους. Ωστόσο, μια νέα μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό Journal of the American College of Cardiology (JACC), αναδεικνύει τις σοβαρές αδυναμίες του, προτείνοντας μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση: τη μέτρηση της περιμέτρου της μέσης και του λόγου μέσης προς ισχία.
Μια σύντομη ιστορία του ΔΜΣ
Ο Δείκτης Μάζας Σώματος δεν σχεδιάστηκε για να αξιολογεί την υγεία του κάθε ατόμου ξεχωριστά. Αναπτύχθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα από τον Βέλγο μαθηματικό, αστρονόμο και στατιστικολόγο Adolphe Quetelet. Ο Quetelet ενδιαφερόταν για τη μελέτη του «μέσου ανθρώπου» και των στατιστικών προτύπων στους πληθυσμούς. Το 1832, περιέγραψε έναν δείκτη — τον λεγόμενο «δείκτη Quetelet» — ο οποίος υπολογιζόταν διαιρώντας το βάρος με το τετράγωνο του ύψους.
Για σχεδόν έναν αιώνα, ο δείκτης αυτός παρέμεινε ένα εργαλείο στατιστικής, μέχρι που στα τέλη του 20ού αιώνα υιοθετήθηκε ευρέως ως δείκτης παχυσαρκίας. Ο Quetelet, ωστόσο, δεν είχε ποτέ την πρόθεση να τον χρησιμοποιήσει για να αξιολογήσει την ατομική υγεία ή την παχυσαρκία. Αυτή η θεμελιώδης απόκλιση μεταξύ της αρχικής του χρήσης και της σύγχρονης εφαρμογής του είναι η ρίζα των προβλημάτων του.
Τα κρίσιμα «τυφλά σημεία» του ΔΜΣ
Ο ΔΜΣ, που εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως λόγω της απλότητάς του, έχει ένα σημαντικό μειονέκτημα: δεν λαμβάνει υπόψη την κατανομή του λίπους στο σώμα. Δύο άτομα με τον ίδιο ακριβώς ΔΜΣ μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική σύσταση σώματος, κάτι που έχει τεράστιες επιπτώσεις στην υγεία.
Η νέα μελέτη της Cross Cohort Collaboration, που ανέλυσε δεδομένα από 259.388 ενήλικες χωρίς καρδιαγγειακή νόσο κατά την έναρξη, με διάμεση παρακολούθηση 20 ετών, έδειξε με σαφήνεια ότι ο ΔΜΣ από μόνος του μπορεί να οδηγήσει σε παραπλανητικά συμπεράσματα.
Σε άτομα φυσιολογικού βάρους (βάσει ΔΜΣ), περίπου 18% είχαν υψηλό λόγο μέσης προς ισχίο (WHR), γεγονός που τους εξέθετε σε υψηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Αντίστοιχα, το 5% των ατόμων με φυσιολογικό ΔΜΣ είχε υψηλή περίμετρο μέσης.
Αντίστροφα, μεταξύ των ατόμων με παχυσαρκία, περίπου 45% εμφάνιζαν χαμηλό WHR και 9% χαμηλή περίμετρο μέσης, στοιχείο που συνδεόταν με χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Αυτό σημαίνει ότι ένα άτομο με φυσιολογικό βάρος αλλά μεγάλη κοιλιά μπορεί να διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο από ένα άτομο με παχυσαρκία αλλά κατανομή λίπους στους γοφούς και τους μηρούς.
Γιατί η κοιλιά έχει τόση σημασία;
Η εξήγηση βρίσκεται στο είδος του λίπους. Ο ΔΜΣ μετρά το συνολικό λίπος, αλλά δεν κάνει διάκριση μεταξύ του υποδόριου λίπους (ακριβώς κάτω από το δέρμα) και του πολύ πιο επικίνδυνου σπλαχνικού λίπους (που περιβάλλει τα εσωτερικά όργανα στην κοιλιά).
Το σπλαχνικό λίπος είναι μεταβολικά ενεργό, απελευθερώνει φλεγμονώδεις ουσίες και σχετίζεται άμεσα με την αντίσταση στην ινσουλίνη, τον διαβήτη και τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Η περίμετρος της μέσης και ο λόγος WHR είναι οι πιο απλοί και αποτελεσματικοί τρόποι για να εκτιμήσουμε την ποσότητα αυτού του επικίνδυνου λίπους.
Οι διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών
Η σημασία της κεντρικής παχυσαρκίας διαφέρει μεταξύ των δύο φύλων. Οι γυναίκες τείνουν να συσσωρεύουν λίπος στους γοφούς και τους μηρούς (γυναικοειδής κατανομή), ενώ οι άνδρες στην κοιλιά (ανδροειδής κατανομή). Γι’ αυτό, τα όρια κινδύνου διαφέρουν: για τους άνδρες, η περίμετρος μέσης άνω των 102 cm θεωρείται σημαντικά αυξημένος κίνδυνος, ενώ για τις γυναίκες το όριο είναι τα 88 cm.
Η μελέτη έδειξε μια ιδιαίτερη διαφορά: στις γυναίκες, η περίμετρος των ισχίων φαίνεται να ασκεί μια ανεξάρτητη προστατευτική δράση. Μετά την προσαρμογή για την ηλικία και τον ΔΜΣ, μια μεγαλύτερη περίμετρος ισχίων συσχετίστηκε με χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο στις γυναίκες, ένα εύρημα που δεν παρατηρήθηκε στους άνδρες. Αυτό υποδηλώνει ότι το λίπος των γοφών μπορεί να έχει μεταβολικά οφέλη για τις γυναίκες.
Η περίπτωση TOFI: Αδύνατοι εξωτερικά, παχύσαρκοι εσωτερικά
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της αποτυχίας του ΔΜΣ είναι το φαινόμενο TOFI (Thin Outside, Fat Inside). Ο όρος περιγράφει άτομα που έχουν φυσιολογικό βάρος και εμφάνιση, αλλά εσωτερικά φέρουν δυσανάλογα μεγάλες ποσότητες σπλαχνικού λίπους.
Αυτά τα άτομα, με ΔΜΣ κάτω από 25 kg/m², έχουν αυξημένα επίπεδα πολλών παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με το μεταβολικό σύνδρομο, όπως αντίσταση στην ινσουλίνη, δυσλιπιδαιμία και αυξημένο λίπος στο ήπαρ. Εκτιμάται ότι περίπου 14% των ανδρών και 12% των γυναικών με φυσιολογικό ΔΜΣ μπορεί να ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.
Αυτά τα άτομα, που συχνά θεωρούν τους εαυτούς τους «τυχερούς» επειδή δεν παίρνουν βάρος, διατρέχουν υψηλό κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακές παθήσεις, έναν κίνδυνο που ο ΔΜΣ αδυνατεί να εντοπίσει. Η περίμετρος της μέσης, ακόμη και ως έμμεση μέθοδος, μπορεί να λειτουργήσει ως μια πρώτη, προειδοποιητική ένδειξη, αν και η ακριβής διάγνωση απαιτεί εξειδικευμένες απεικονιστικές εξετάσεις.
Ο πληθυσμιακός αντίκτυπος
Η μελέτη ποσοτικοποίησε και τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο της κεντρικής παχυσαρκίας σε πληθυσμιακό επίπεδο. Σύμφωνα με την ανάλυση, ένα εντυπωσιακό ποσοστό των καρδιαγγειακών συμβαμάτων αποδόθηκε στην αυξημένη περίμετρο μέσης:
49% των συμβαμάτων καρδιακής ανεπάρκειας.
46% των συμβαμάτων κολπικής μαρμαρυγής.
36% της θνησιμότητας από στεφανιαία νόσο.
Το συμπέρασμα: Μια νέα προσέγγιση στην καρδιακή πρόληψη
Η μελέτη δεν προτείνει την κατάργηση του ΔΜΣ. Αντίθετα, υποστηρίζει μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση. Η κλινική προέκταση είναι σαφής: η περίμετρος της μέσης ή ο λόγος μέσης προς ισχίο θα πρέπει να εξετάζονται επιπλέον του ΔΜΣ, ώστε να εντοπίζονται άτομα των οποίων ο καρδιαγγειακός κίνδυνος υποεκτιμάται ή υπερεκτιμάται.
Όπως τόνισε ο Δρ. Michael J. Blaha, ανώτερος συγγραφέας της μελέτης, η απλή μέτρηση της μέσης μπορεί να αποκαλύψει έναν κρυφό κίνδυνο: «Ακόμα κι αν το βάρος σας ή ο ΔΜΣ σας είναι φυσιολογικά, μπορεί να έχετε σημαντικό κοιλιακό/σπλαχνικό λίπος που σας θέτει σε υψηλότερο μεταβολικό και καρδιαγγειακό κίνδυνο».
Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε εδώ!
Με το WordPress Automatic Plugin από την codecanyon
Πλέον στην ιστοσελίδα μας δημοσιεύονται αυτόματα άρθρα μέσω «RSS feeds».
Από όποια σελίδα μας τα προσφέρει!
Δεν φέρουμε καμιά απολύτως ευθύνη για το περιεχόμενο.
Αν πιστεύεται πως αυτό το άρθρο πρέπει να διαγραφεί μην διστάσετε να μας βρείτε στα social media.
