Οι εκπομπές μεθανίου «αντίδοτο» στις ελλείψεις ορυκτών καυσίμων και στην κρίση λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή

Οι εκπομπές μεθανίου που συνδέονται με τα ορυκτά καύσιμα παραμένουν «σε πολύ υψηλά επίπεδα», προειδοποιεί ο IEA (International Energy Agency, Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας), σύμφωνα με τον οποίο η ανάκτηση αυτών των εκπομπών θα μπορούσε να παράσχει τεράστιες ποσότητες αερίου στις αγορές, οι οποίες αντιμετωπίζουν ελλείψεις εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Το 2025 η παραγωγή ρεκόρ ορυκτών καυσίμων (πετρέλαιο, άνθρακας, αέριο) ήταν υπεύθυνη για το 35% των εκπομπών μεθανίου που οφείλονται στον άνθρωπο – κατ’ εκτίμηση συνολικά 124 εκατομμύρια τόνοι, σύμφωνα με ανακοίνωση τον ΙΕΑ.

Ο ΙΕΑ παρουσίασε σήμερα (4.5.2026) την ετήσια έκθεσή του με τίτλο «Global Methane Tracker» για το μεθάνιο με την ευκαιρία μιας διεθνούς συνόδου στο Παρίσι, στο πλαίσιο της γαλλικής προεδρίας της ομάδας των επτά πιο ανεπτυγμένων βιομηχανικών χωρών (G7).

Παρουσία υπουργών, οικονομικών και χρηματοοικονομικών παραγόντων και επιστημόνων η συνάντηση είχε στόχο να επιταχύνει την παγκόσμια κινητοποίηση στους κύριους τομείς που εκπέμπουν μεθάνιο: την ενέργεια, τα σκουπίδια και τη γεωργία, σύμφωνα με το γαλλικό υπουργείο Οικολογικής Μετάβασης.

Άοσμο και αόρατο, το μεθάνιο είναι το κύριο συστατικό του φυσικού αερίου που διαφεύγει κυρίως από αγωγούς αερίου, αγελάδες και χωματερές. Περίπου 580 εκατομμύρια τόνοι (Mt) εκπομπών εκλύονται κάθε χρόνο στον κόσμο, το 60% των οποίων οφείλεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα, με πρώτη τη γεωργία και ακολουθεί η ενέργεια.

Καθώς μπορεί να θερμαίνει πολύ περισσότερο από το διοξείδιο του άνθρακα (CO2), το μεθάνιο είναι υπεύθυνο για περίπου το 30% της ανόδου της θερμοκρασίας στον κόσμο μετά τη βιομηχανική επανάσταση, όμως καθώς η διάρκεια ζωής του είναι βραχύτερη, η μείωσή του προσφέρει σημαντικά οφέλη για το κλίμα βραχυπρόθεσμα.

Σε ελαφρά άνοδο (121 Mt το 2024), οι εκπομπές που συνδέονται με τον τομέα των ορυκτών καυσίμων παραμένουν κοντά στο ρεκόρ του 2019, με πρώτο το πετρέλαιο (45 Mt), ενώ ακολουθούν ο άνθρακας (43 Mt) και το αέριο (36 Mt).

Δεν υπάρχει «καμιά ένδειξη ότι οι παγκόσμιες εκπομπές μεθανίου που συνδέονται με την ενέργεια μειώθηκαν το 2025», σύμφωνα με τον ΙΕΑ, παρά τη δέσμευση για μείωση του μεθανίου που υπογράφηκε το 2021 από περίπου 100 χώρες, μεταξύ των οποίων χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Στη βιομηχανία του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, το μεθάνιο διαφεύγει από διαρροές στις βάνες, στους αγωγούς αερίου, κατά τις επιχειρήσεις άμεσης απελευθέρωσης αερίου στην ατμόσφαιρα ή της αναποτελεσματικής εσκεμμένης καύσης (μη πλήρης καύση του αερίου) στις εγκαταστάσεις.

Δοκιμασμένες λύσεις, όπως ο εντοπισμός και η επισκευή διαρροών ή η παύση της εσκεμμένης καύσης, θα επέτρεπε να αποφευχθεί το 30% των εκπομπών που προέρχονται από δραστηριότητες οι οποίες συνδέονται με τα ορυκτά καύσιμα, «με μηδενικό κόστος», καθώς το αέριο που συλλαμβάνεται μπορεί να πωληθεί.

Ο ΙΕΑ επισημαίνει ότι η ανάκτηση αυτού του αερίου που σπαταλιέται θα επέτρεπε να ενισχυθεί η ενεργειακή ασφάλεια που τίθεται σε δοκιμασία με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, καθώς θα μπορούσε να εφοδιάσει τις αγορές με 200 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως. Αυτό θα απαιτούσε χρόνο. Όμως ο ΔΟΕ εκτιμά ότι 15 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα θα μπορούσαν να απελευθερωθούν γρήγορα.

Αυτά τα 200 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αντιπροσωπεύουν το διπλάσιο των ετήσιων ροών από τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ, τα οποία έχουν κλείσει από την αρχή του πολέμου.

Περισσότερες από περίπου 100 χώρες που υπογράφουν την Παγκόσμια Δέσμευση για το Μεθάνιο (Global Methane Pledge) δεν έχουν ακόμα λάβει συγκεκριμένα μέτρα: οι σημερινές πολιτικές θα μείωναν μέχρι το 2030 κατά 20% τις εκπομπές που συνδέονται με το πετρέλαιο και το αέριο, κάτω από το στόχο του -30% που έχει τεθεί σε σχέση με το 2020.

Περίπου 70% των εκπομπών μεθανίου από τον τομέα των ορυκτών καυσίμων προέρχεται από τις 10 χώρες με τις περισσότερες εκπομπές, με πρώτη την Κίνα και ακολούθως τις ΗΠΑ και τη Ρωσία.