Για δεκαετίες, η επιστήμη γνώριζε ότι η γήρανση του εγκεφάλου συνδέεται με αυξημένη φλεγμονή και επιδείνωση των νοητικών λειτουργιών. Αυτό που παρέμενε άγνωστο, ωστόσο, ήταν το ακριβές χρονικό σημείο και ο μηχανισμός μέσω του οποίου ο εγκέφαλος αρχίζει να χάνει την ανοσολογική του άμυνα.
Μια νέα έρευνα, που χρηματοδοτήθηκε από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ, έρχεται να φωτίσει αυτό το σκοτεινό σημείο: η κρίσιμη αλλαγή ξεκινά γύρω στην ηλικία των 50 ετών και αφορά τα μικρογλοιακά κύτταρα – τους βασικούς φύλακες του ανοσοποιητικού συστήματος στον εγκέφαλο.
Μια ανακάλυψη που αλλάζει όσα γνωρίζαμε
Η μελέτη, που διεξήχθη από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο, του Κέντρου Γονιδιώματος της Νέας Υόρκης και του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Ίρβαϊν, εξέτασε μεταθανάτιο ιστό από τον ιππόκαμπο 40 ανθρώπων ηλικίας 20 έως 95 ετών, οι οποίοι δεν έπασχαν από νευρολογικές παθήσεις. Ο ιππόκαμπος επιλέχθηκε για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο: είναι η περιοχή του εγκεφάλου που είναι καθοριστική για τη μάθηση και τη μνήμη, και η πρώτη που πλήττεται στη νόσο Αλτσχάιμερ.
Η ανάλυση αποκάλυψε ότι περίπου από τα 50 έως τα 75 χρόνια, ο αριθμός των μικρογλοιακών κυττάρων μειώνεται σταδιακά. Τη θέση τους καταλαμβάνουν κύτταρα με εντονότερα χαρακτηριστικά φλεγμονής, τα οποία μοιάζουν περισσότερο με ανοσοκύτταρα που προέρχονται από το περιφερικό αίμα.
Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι τα μικρογλοιακά κύτταρα – τα οποία δημιουργούνται ήδη κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη – ανανεώνονται διαρκώς και παραμένουν στον εγκέφαλο σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Η νέα έρευνα αμφισβητεί αυτή την εικόνα και δείχνει ότι η γήρανση του εγκεφάλου δεν είναι μια σταδιακή, ομοιόμορφη διαδικασία, αλλά περιλαμβάνει μια σαφή μεταβολή γύρω στη μέση ηλικία.
Ο ρόλος των μικρογλοιακών κυττάρων
Τα μικρογλοιακά κύτταρα αποτελούν περίπου το 10-15% των κυττάρων του εγκεφάλου, αλλά ο ρόλος τους είναι δυσανάλογα σημαντικός. Λειτουργούν ως ο «εγκέφαλος του ανοσοποιητικού» μέσα στο κεντρικό νευρικό σύστημα, εκτελώντας τρεις βασικές λειτουργίες:
Πρώτον, αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας έναντι παθογόνων, αναγνωρίζοντας και εξουδετερώνοντας μικροοργανισμούς που μπορεί να εισβάλουν στον εγκέφαλο. Δεύτερον, απομακρύνουν τα νεκρά ή κατεστραμμένα κύτταρα και τα συσσωρευμένα πρωτεϊνικά απόβλητα – ένα καθήκον ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου. Τρίτον, συμμετέχουν στη διαμόρφωση των συνάψεων, δηλαδή των συνδέσεων μεταξύ των νευρώνων, επηρεάζοντας έτσι τη μάθηση και την πλαστικότητα του εγκεφάλου.
Όταν ο πληθυσμός των μικρογλοιακών κυττάρων μειώνεται και αντικαθίσταται από φλεγμονώδη κύτταρα, ο εγκέφαλος χάνει σταδιακά την ικανότητά του να αυτο-επιδιορθώνεται και να προστατεύεται από βλάβες. Η χρόνια φλεγμονή που προκύπτει έχει συνδεθεί με νευροεκφυλιστικές παθήσεις όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, το Πάρκινσον και η άνοια με σωμάτια Lewy.
Η έρευνα δεν σταμάτησε στα μικρογλοιακά κύτταρα. Οι επιστήμονες παρατήρησαν επίσης εκτεταμένες μεταβολές στην οργάνωση του γενετικού υλικού σε διαφορετικούς τύπους εγκεφαλικών κυττάρων, καθώς και επιδείνωση της κατάστασης των κυττάρων που διατηρούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό – το προστατευτικό «τείχος» που ελέγχει ποιες ουσίες μπορούν να περάσουν από το αίμα στον εγκέφαλο. Όταν αυτό το φράγμα εξασθενεί, η πρόσβαση επιβλαβών ουσιών στον εγκέφαλο γίνεται ευκολότερη, επιτείνοντας τη φλεγμονή και τη νευρωνική βλάβη.
Το ερώτημα που παραμένει
Οι ερευνητές παραμένουν επιφυλακτικοί. Όπως δήλωσε ο Ρίτσαρντ Χόουντς, διευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου για τη Γήρανση των ΗΠΑ, «η γήρανση είναι ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για την άνοια, αλλά εξακολουθούμε να μην κατανοούμε πλήρως με ποιον τρόπο οδηγεί στην ασθένεια».
Παραμένει άγνωστο γιατί εξαφανίζονται σταδιακά τα μικρογλοιακά κύτταρα και αν τα νέα κύτταρα που τα αντικαθιστούν συμβάλλουν άμεσα στην εμφάνιση Αλτσχάιμερ ή άλλων νευρολογικών ασθενειών. Η ανακάλυψη, ωστόσο, ανοίγει έναν νέο δρόμο έρευνας: εάν μπορέσουμε να κατανοήσουμε τον μηχανισμό της μείωσης των μικρογλοιακών κυττάρων, θα μπορούσαμε ενδεχομένως να αναπτύξουμε παρεμβάσεις που προστατεύουν τη λειτουργία του εγκεφάλου και περιορίζουν την ευπάθειά του στις ασθένειες της γήρανσης.
Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε εδώ!
Με το WordPress Automatic Plugin από την codecanyon
Πλέον στην ιστοσελίδα μας δημοσιεύονται αυτόματα άρθρα μέσω «RSS feeds».
Από όποια σελίδα μας τα προσφέρει!
Δεν φέρουμε καμιά απολύτως ευθύνη για το περιεχόμενο.
Αν πιστεύεται πως αυτό το άρθρο πρέπει να διαγραφεί μην διστάσετε να μας βρείτε στα social media.
