Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα συνδέονται με υψηλότερα επίπεδα «κακών» λιπαρών οξέων στο αίμα

Η κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων (UPF) αφήνει μια διακριτή μεταβολική «υπογραφή» στο αίμα, η οποία συνδέεται με δυνητικά επιβλαβείς καταστάσεις για την υγεία, σύμφωνα με μια νέα μελέτη διεθνούς ομάδας ερευνητών.

Η εργασία, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Critical Reviews in Food Science and Nutrition, είναι η πρώτη που χρησιμοποιεί στοχευμένη μεταβολομική (την επιστημονική μελέτη των χημικών διεργασιών που εμπλέκονται στον κυτταρικό μεταβολισμό) για να εξετάσει τις επιδράσεις της πρόσληψης UPF.

Ενώ τα υπάρχοντα στοιχεία συνδέουν την κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων με υψηλότερους κινδύνους καρκίνου, καρδιαγγειακής νόσου, διαβήτη τύπου 2, θνησιμότητας και παχυσαρκίας, οι βιολογικές εξηγήσεις για αυτό παραμένουν ασαφείς. Για να αποκτήσουν γνώση των πιθανών μεταβολικών οδών που συνδέουν τα UPF με την κακή υγεία, η Δρ Jessica Blanco-Lopez του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC/ΠΟΥ) και οι συνεργάτες της εντόπισαν μοριακές υπογραφές της πρόσληψης UPF χρησιμοποιώντας δεδομένα από 15.200 συμμετέχοντες στην Ευρωπαϊκή Προοπτική Μελέτη για τον Καρκίνο και τη Διατροφή (EPIC).

Η ομάδα ρώτησε τους συμμετέχοντες σχετικά με τη διατροφή τους και ταξινόμησε τα αποτελέσματα χρησιμοποιώντας το σύστημα Nova, το οποίο κατηγοριοποιεί τα τρόφιμα σε τέσσερις ομάδες, από μη επεξεργασμένα έως υπερ-επεξεργασμένα.

Οι ερευνητές μέτρησαν επίσης τα επίπεδα μικρών μορίων που ονομάζονται μεταβολίτες (ένα ενδιάμεσο ή τελικό προϊόν του μεταβολισμού) και λιπαρά οξέα (FAs) σε δείγματα αίματος που ελήφθησαν από τους συμμετέχοντες. Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν μοντέλα παλινδρόμησης για να εντοπίσουν τις «υπογραφές» μεταβολιτών και λιπαρών οξέων που σχετίζονται με την κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη δημογραφικούς, παράγοντες τρόπου ζωής και άλλους συγχυτικούς παράγοντες.

Η πρόσληψη υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων βρέθηκε να σχετίζεται με 22 κυκλοφορούντες μεταβολίτες. Η υψηλότερη κατανάλωση συσχετίστηκε με υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης ορισμένων παραγώγων λιπιδίων που αποτελούν βιοδείκτες εξασθενημένης οξείδωσης λιπαρών οξέων και μιτοχονδριακής δυσλειτουργίας, και με χαμηλότερη συχνότητα εμφάνισης αρκετών άλλων λιπιδίων που είναι απαραίτητα για τη σταθερότητα της κυτταρικής μεμβράνης, τη διαπερατότητα και την κυτταρική σηματοδότηση. Αυτή η μεταβολική υπογραφή υποδηλώνει ότι η κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων μπορεί να διεγείρει τη σύνθεση ενδογενών λιπιδίων (λιπαρών ενώσεων, όπως η χοληστερόλη) και να αναστέλλει την υγιή επεξεργασία των λιπιδίων.

Η πρόσληψη UPF συσχετίστηκε επίσης με οκτώ λιπαρά οξέα στο πλάσμα. Η υψηλότερη κατανάλωση είχε ως αποτέλεσμα ένα πρότυπο υψηλών επιπέδων στεατικού οξέος (το οποίο υποδηλώνει υψηλή πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών ή μεταβολικά προβλήματα) παράλληλα με υψηλά επίπεδα πολυακόρεστων λιπαρών οξέων μακράς αλύσου, υποδηλώνοντας ότι η μεταβολική επίδραση των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων εκτείνεται πέρα από την περιεκτικότητά τους σε λιπαρά, διεγείροντας την εσωτερική σύνθεση λιπιδίων από την περίσσεια διαιτητικών υδατανθράκων. Αυτή η συσχέτιση επιβεβαιώνει περαιτέρω ότι ακόμη και χαμηλά επίπεδα βιομηχανικής έκθεσης σε λιπαρά παραμένουν στην κυκλοφορία.